Seri� monet
"Polscy Podr騜nicy i Badacze" NBP emituje od 1997 roku. W ramach serii
ukazuj� si� 10-z這towe monety srebrne i monety 2-z這towe ze stopu
Nordic Gold.
Celem emisji 鏀mej monety z serii jest przypomnienie dzia豉lno軼i s豉wnego polskiego etnografa, zes豉鎍a i etnografa, brata marsza趾a J霩efa Pi連udskiego.
Na monecie obiegowej Nordic Gold projektu Roussanki Nowakowskiej (rewers) i Ewy Tyc-Karpi雟kiej (awers) uwieczniony zosta� Bronis豉w Pi連udski - polski podr騜nik i badacz zajmuj帷y si� ludami i kulturami Dalekiego Wschodu.
Rewers monety przedstawia stylizowany wizerunek popiersia Bronis豉wa Pi連udskiego. Po jego lewej strony widoczna jest posta� siedz帷ego m篹czyzny w ubiorze ajnoskim, na tle g鏎.
Polish Travellers and Explorers:
Bronis豉w Pi連udski (1866-1918)
- Obverse: an image of the Eagle established as the State Emblem of the Republic
of Poland; at the sides of the Eagle, the notation of the year of issue: 20-08; below
the Eagle, an inscription: Z� 2 Z�, in the rim an inscription: RZECZPOSPOLITA
POLSKA preceded and followed by six pearls. The Mint’s mark under the Eagle’s
left leg: M/W.
�- Reverse: on the right-hand side, a stylised image of Bronis豉w Pi連udski’s
bust. On the left-hand side, a figure of a seated man in Ainu costume against the
background of stylised images of mountains. Below the figure, a stylised fragment
of an ornament from Ainu costume. At the bottom, a semi-circular inscription:
BRONISxW PIΠUDSKI 1866-1918.
On the edge: An inscription: NBP, eight times repeated: every second one
inverted 180 degrees, separated by stars.
- Obverse designer: Ewa Tyc-Karpi雟ka
- Reverse designer: Roussanka Nowakowska
"Umys� pierwotnego cz這wieka, bezradnego wobec pot璕i przyrody i jej przejaw闚 tak ma這 mu znanych i zrozumia造ch, jest prawie zawsze przygnieciony zeznaniem swej s豉bo軼i trwo磧iwej, przesi彗ni皻ej silnie fatalizmem".
Bronis豉w Pi連udski
Bronis豉w Piotr Pi連udski herbu Pi連udski (ur. 2 listopada 1866 r. w Zu這wie, zm. 17 maja 1918 r. w Pary簑) - polski zes豉niec, etnograf, zajmuj帷y si� ludami i kulturami Dalekiego Wschodu, g堯wnie ludem Ajn闚, kt鏎y obserwowa� na Sachalinie a p騧niej na wyspie Hokkaido.
Do dzi� Pi連udski uwa瘸ny jest na 鈍iecie za jednego z najwa積iejszych badaczy tamtych teren闚. By� bratem J霩efa, Adama i Jana.
Od 1874 mieszka� w Wilnie, gdzie 3 lata p騧niej wst徙i� do gimnazjum. Razem z bratem J霩efem organizowali k馧ko samokszta販eniowe Sp鎩nia.
Po 鄉ierci matki (1884) w 1886 wyjecha� do Sankt Petersburga, gdzie zda� egzamin na baka豉rza i wst徙i� na Wydzia� Prawa miejscowego uniwersytetu.
W 1887 zosta� wci庵ni皻y w przygotowania Woli Ludu do zamachu na cara Aleksandra III.
W鈔鏚 zamachowc闚 znajdowa� si� mi璠zy innymi Aleksander Uljanow, starszy brat W這dzimierza znanego potem jako Lenin. Po wsypie, za udzia� w spisku zosta� skazany na 15 lat zes豉nia i ci篹kich prac na wysp� Sachalin. Na Sachalinie w 1891 pozna� Lwa Jakowlewicza Sternberga, znanego ju� etnografa, kt鏎y tak瞠 znajdowa� si� na zes豉niu.
W 1896 ukaza豉 si� jego praca o obserwacjach klimatycznych. Zosta� w闚czas wys豉ny z misj� meteorologiczn� na po逝dniow� cz窷� wyspy, gdzie zetkn掖 si� z Ajnami.
Po 10 latach zes豉nia reszta wyroku zosta豉 zamieniona na nakaz osiedlenia si� bez prawa opuszczania rosyjskiego Dalekiego Wschodu. 3 lata p騧niej otrzyma� propozycj� cesarskiej akademii nauk, aby uda� si� na badania kultury Ajn闚, Gilak闚 (Niwch闚), Orok闚 i Mangun闚 na Sachalinie.
W tym samym roku osiedli� si� - ju� jako wolny cz這wiek - w wiosce Ai, gdzie zakocha� si� w pi瘯nej Chuhsamma, krewnej wodza Kimur Bafunke, kt鏎a urodzi豉 mu syna o imieniu Sukezo.
W 1903 wraz z innym zes豉鎍em, pisarzem Wac豉wem Sieroszewskim uda� si� na badania kultury Ajn闚 na wyspie Hokkaido (w闚czas zwanej Yesso). Jednym z efekt闚 jego pracy s� unikalne nagrania d德i瘯owe zarejestrowane na 100 wa趾ach woskowych. Obecnie mo積a je ogl康a� w Centrum Kultury i Techniki "Mangha" w Krakowie.
Na pocz徠ku lat 80. XX w. wa趾i te zosta造 wypo篡czone z Polski przez Japo鎍zyk闚, a firma SONY skonstruowa豉 specjalny laserowy odpowiednik urz康zenia do ich odczytu (fonografu Edisona), dzi瘯i kt鏎emu uda這 si� po wielu latach zn闚 us造sze� zapisane na nich d德i瘯i.
Jego dorobkiem jest stworzenie s這wnik闚, w kt鏎ych przet逝maczy� ponad 10 tys. s堯w z j瞛yka ainu, 6 tys. z j瞛yka gilackiego oraz 2 tys. z j瞛yka orockiego i j瞛yka Mangun闚, bogate opisy ich kultury i obyczaj闚, w tym tak瞠 kultury muzycznej, spisa� wiele poda� i legend tych kultur, oraz wykona� ok. 300 fotografii, na kt鏎ych utrwala� g堯wnie typy mieszkaj帷ych tam ludzi.
Utrwali� fonograficznie pie郾i i mow� Ajn闚.
Do Polski przyby� przez Japoni� i Stany Zjednoczone w 1905 i zamieszka� w Krakowie. P騧niej przeprowadzi� si� do Zakopanego i prowadzi� badania etnograficzne Podhala. Po wybuchu I wojny 鈍iatowej wyjecha� do Szwajcarii w陰czaj帷 si� w nurt dzia豉lno軼i niepodleg這軼iowej. Pod koniec 1917 wyjecha� do Pary瘸, gdzie w 1918 uton掖 w Sekwanie. Podejrzewa si�, 瞠 by豉 to 鄉ier� samob鎩cza.
廝鏚這: NBP / Mennica Polska / Wikipedia