Moneta
okoliczno軼iowa NG wyemitowana dla upami皻nienia sylwetki bohatera II
wojny 鈍iatowej, dyplomaty, kuriera i wojennego emisariusza Pa雟twa
Podziemnego
Jana Karskiego.�
Wed逝g zapowiedzi NBP ma to by� ostatnia moneta 2 z�
okoliczno軼iowa ze stopu Nordic Gold.
Jan
Karski (1914–2000)
Jan Kozielewski przeszed� do
historii pod swoim wojennym pseudonimem
Jan Karski. Zdolny syn 堯dzkiego
rzemie郵nika, cz這nek Sodalicji Maria雟kiej, na Uniwersytecie Jana
Kazimierza we Lwowie uko鎍zy� wydzia� prawa i studium dyplomacji. Po
wybuchu wojny trafi� najpierw do niewoli sowieckiej, potem niemieckiej.
Z obu zdo豉� uciec i pod koniec 1939 r. podj掖 prac� konspiracyjn�.
Znajomo嗆 j瞛yk闚 obcych, sprawno嗆 fizyczna i kwalifikacje sprawi造,
瞠 powierzono mu rol�
emisariusza
w豉dz Polskiego Pa雟twa Podziemnego.
W czasie jednej z misji Karski zosta� schwytany przez Gestapo na
S這wacji, cz這nkowie podziemia odbili go jednak ze szpitala w Nowym
S帷zu. Jesieni� 1942 r. Karski wszed� nielegalnie do warszawskiego
getta oraz do obozu przej軼iowego w Izbicy. Mikrofilmy z raportami o
sytuacji 砰d闚
przewozi� w specjalnie
wydr捫onym kluczu (replik� tego klucza Karski przechowywa� w
swoim archiwum przekazanym do Instytutu Hoovera w Stanford w USA).
Kiedy po przesz這 dw鏂h miesi帷ach uda這 mu si� przedosta� do Anglii,
swoj� wstrz御aj帷� relacj� dokumentuj帷� systematyczn� i zaplanowan�
zag豉d� narodu 篡dowskiego przekaza� prze這穎nym, a nast瘼nie
ameryka雟kim i brytyjskim elitom. Spotka� si� z prezydentem Stan闚
Zjednoczonych. Bez rezultat闚.
Po wojnie Jan Karski pozosta� na emigracji w USA i wycofa� si� z 篡cia
publicznego. Studiowa� nauki polityczne i obroni� doktorat na
Uniwersytecie Georgetown w Waszyngtonie, gdzie potem wyk豉da�. W 1985
r. Karski opublikowa� „Wielkie mocarstwa a Polska 1919–1945: od Wersalu
do Ja速y”.
Po tym gdy jego niezwyk陰 histori� przypomnia� wielogodzinny film
Shoah, Karski powr鏂i� do tematu Zag豉dy i opowiada� na wyk豉dach o
swej wojennej misji.
Jako cz這wiek g喚bokiej wiary
ci庵le
poszukiwa� sensu historii, kt鏎ej by� cz窷ci�. Po latach Jan
Karski doczeka� si� uznania –
uhonorowany
m.in. tytu貫m „Sprawiedliwego w鈔鏚 Narod闚 安iata”, orderem Or豉
Bia貫go oraz, po鄉iertnie, najwy窺zym odznaczeniem cywilnym USA.
Zbigniew Brzezi雟ki powiedzia� o Karskim:
...ma swoje miejsce na pierwszych stronach
wsp馧czesnej historii Polski. Reprezentuje wszystko, co najpi瘯niejsze,
najbardziej godne podziwu w historii II wojny 鈍iatowej.
Ewa
Wierzy雟ka
Muzeum Historii Polski
i Fundacja Edukacyjna Jana Karskiego